24 wrz 2009
Rozmowa z Lechem Gawryłowem, dyrektorem Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w Krakowie
Zamieszczony przez: admin w: Informacje maturalne|O maturze i maturzystach
Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Krakowie obejmuje trzy województwa: małopolskie, lubelskie i podkarpackie. Jakie są obowiązki OKE?
Przede wszystkim przygotowanie propozycji pytań i zadań egzaminacyjnych, w tym maturalnych, następnie całych arkuszy. OKE zajmuje się również przeprowadzeniem egzaminu w szkołach, a potem – jego sprawdzeniem i oceną.
Jak wygląda przygotowanie arkuszy maturalnych?
Tworzy je wiele osób. Centralna Komisja Egzaminacyjna zbiera propozycje zadań ze wszystkich Okręgowych Komisji. Nauczyciele przygotowują jeden lub kilka projektów, które potem są podczas spotkań w CKE badane i dyskutowane. Każde z zadań otrzymuje specjalną recenzję, przy czym głos mają tu zarówno nauczyciele, jak i akademicy. Podstawą dla jednych i drugich jest ocena, czy określone zadanie w pełni zgadza się z podstawą programową i standardami wymagań egzaminacyjnych. To podstawa programowa decyduje o tym, co powinno znaleźć się w arkuszu maturalnym. CKE wydaje ostateczną decyzję, które propozycje będą zastosowane w arkuszach maturalnych.
W takim razie rzekome „błędy”, które naukowcy znajdują w arkuszach maturalnych – nie są błędami z punktu widzenia programu szkolnego?
Zgadza się. Układając arkusze maturalne musimy kierować się tym, co przewiduje do realizacji program szkolny. Nie możemy wymagać zagadnień, pojęć itp., których on nie zawiera. Dla niektórych to kryterium jest niewystarczające, więc zarzucają arkuszom nieścisłości i pomyłki. A spór na tym tle może dotyczyć tylko i wyłącznie podstawy programowej – co powinno się w niej znaleźć – nie samego arkusza maturalnego.
Ulubione słowo maturzystów – „klucz”, czyli schemat odpowiedzi – nadal wzbudza panikę. Czy uczniowie powinni rzeczywiście dbać o to, aby na maturze „trafić w klucz”, „wstrzelić się w klucz”?
Nie ma na maturze takiej opcji, jak „zgadywanka” i „strzelanie”. Arkusz maturalny zawiera po prostu zadania, które należy rozwiązać; tak w przypadku języka polskiego, jak i innych przedmiotów. Uczeń powinien znać różne sposoby rozwiązania, dysponować wiedzą, która mu to rozwiązanie umożliwi, posiadać odpowiednie umiejętności, np. czytania, rozumienia tekstu i tym podobne. Przede wszystkim powinien dokładnie czytać polecenia i tematy zadań, a nie skupiać się na zgadywaniu, co też w tym „kluczu” może się znajdować.
A w jaki sposób powstaje ten groźny „klucz”?
Nie taki diabeł straszny… <śmiech> Każdy arkusz maturalny posiada swoją kartotekę, w której zawarto szczegółowe informacje, co dany arkusz sprawdza. Pierwsze przykładowe odpowiedzi proponuje sam autor zadania, to oczywiste. Natomiast w trakcie samego sprawdzania egzaminu mogą pojawić się jeszcze inne, także prawidłowe i uznane. Najwięcej możliwości daje arkusz języka polskiego, ale postępowanie jest podobne, jak w przypadku większości przedmiotów. Otóż egzaminatorzy, poszukując i znajdując dodatkowe możliwości odpowiedzi, korzystają z prac samych maturzystów. Każda komisja okręgowa przygotowuje swoje przykłady, po czym podczas spotkania w Centralnej Komisji Egzaminacyjnej zostają omówione i włączone do ostatecznej wersji przykładowych odpowiedzi. Ponadto, jeśli w którejś pracy pojawi się rozwiązanie nie włączone do przykładowych rozwiązań przez CKE, ale dopuszczalne i poprawne, to również zostanie ocenione.
Schemat oceniania znacznie zmienił się od czasów pierwszej matury w nowej formule. Czy zmienia się nadal?
Pracujemy ciągle nad ujednolicaniem kryteriów, tak, aby każda praca była sprawdzona rzetelnie
i sprawiedliwie. Zewnętrzny schemat oceniania ma za zadanie wyeliminować wszelką subiektywność przy sprawdzaniu. „Klucz” jest tworzony do każdego zadania oddzielnie, a w całym kraju obowiązuje egzaminatorów ten sam. Kryteria muszą być zarazem przejrzyste i jednolite.
Jak wygląda w takim razie przygotowanie egzaminatorów do sprawdzania prac?
Każdy z nich przechodzi specjalne szkolenie, z zakresu oceniania zadań każdego arkusza. Po tym szkoleniu egzaminatorzy oceniają test diagnostyczny – jeden przykładowy arkusz według ustalonych kryteriów. Teoretycznie, jeśli kryteria są takie same, każdy z egzaminatorów powinien ocenić ten same odpowiedzi w arkuszu podobnie. Jeśli w całej grupie egzaminatorów zdarzają się odstępstwa od oceny, szkolenie jest powtarzane.
Czyj arkusz staje się królikiem doświadczalnym?
Różnie. Czasem uczniowski, czasem przygotowany na potrzeby szkolenia. Za to jest porządnie sprawdzony.
Ile arkuszy dostaje jeden egzaminator?
Przeciętnie kilkadziesiąt. OKE zatrudnia kilkanaście tysięcy egzaminatorów.
Każdy arkusz maturalny kontroluje dwóch egzaminatorów. Czy zdarza się, że jest tylko jeden? Albo w drugą stronę – czy sprawdza więcej niż dwóch?
Pierwszy sprawdza poprawność rozwiązań i przyznaje punkty. Drugi to tzw. weryfikator – ma za zadanie upewnić się, czy poprzednik nie popełnił omyłki. Jeśli są wątpliwości co do punktacji i np. uczeń prosi o wgląd do pracy, arkusz zostaje sprawdzony po raz trzeci. Natomiast dwójka sprawdzających to minimum, a rozbieżności w ich ocenie są sporadyczne.
Jak wielu uczniów chce uzyskać wgląd do swoich prac?
Ta liczba utrzymuje się na podobnym poziomie od lat – zazwyczaj około tysiąca osób na prawie 100 000 zdających.
Można nie zgodzić się ze swoim wynikiem?
Ocena OKE jest ostateczna. Wyjątki dopuszczane są w przypadku błędu skanera, lub błędu zaznaczenia przez egzaminatora. Były to przypadki rzadkie, kilkanaście razy w ciągu jednej sesji. Wtedy ocena została oczywiście odpowiednio skorygowana.
Rozumiem, że przygotowanie egzaminatorów oraz schematu odpowiedzi wpływa na czas oczekiwania na wyniki.
Tak. Egzaminatorzy pracują głównie w weekendy. Dorzućmy do tego szkolenia, które trzeba przejść. Dopiero solidnie przygotowany egzaminator dostaje arkusze uczniów. Karty odpowiedzi muszą być zeskanowane, arkusze zebrane i przetransportowane. Później należy jeszcze połączyć wyniki (co najmniej pięć dla danego absolwenta) z danymi osobowymi, sprawdzić, czy w systemie nie pojawił się błąd… Przygotowanie świadectw także należy do nas.
Jest szansa, że ten czas zostanie skrócony?
W Anglii na wyniki czeka się do sierpnia! Przy takiej ilości arkuszy jest sporo pracy. Ale pojawił się projekt e-oceniania. Odpowiedzi byłyby skanowane i przesyłane do egzaminatora. Ten zajmowałby się nimi na ekranie komputera i odsyłałby sprawdzone również drogą elektroniczną. Zwiększy to jakość oceniania i – usprawniając technicznie, logistycznie – przyspieszy je.
Jakie zmiany, prócz obowiązkowej matematyki, czekają na maturzystów w sesji letniej 2010 roku?
W roku 2010 do zdania egzaminu maturalnego i uzyskania świadectwa dojrzałości wystarczy zdać pięć egzaminów z trzech przedmiotów obowiązkowych na poziomie podstawowym. Oczywiście jest wśród nich matematyka. Ze względu na zainteresowania lub wybierany kierunek studiów, każdy absolwent będzie mógł wybrać sześć przedmiotów dodatkowych.
Obowiązkowa matura z matematyki jest przez wielu traktowana jako dopust boży. CKE przygotowuje maturę próbną w listopadzie. Czy Pana zdaniem pomoże ona w przygotowaniu uczniów do sesji majowej?
Matura z matematyki powinna być przeprowadzana i ja się cieszę, że do niej wrócono po latach. Celem matury listopadowej jest przede wszystkim zapoznanie uczniów z egzaminem. Powinni zmierzyć się z zadaniami teraz, aby wiedzieć, jak rozplanować czas przeznaczony na egzamin, jakie braki należy uzupełnić; znaleźć czas na ich nadrobienie. Listopadowa matura będzie sprawdzana przez egzaminatorów, więc wszystkie zasady matury właściwej zostaną zachowane.
Na forach dla maturzystów, oprócz zasianej tam „przedmatematycznej” paniki, pojawiają się „proroctwa”, że listopadowa matura próbna wpłynie na kształt matury majowej, że poziom zadań będzie uzależniony od wyników w listopadzie, że ma to być „ratowanie statystyki”…
Nic z tych rzeczy. Nie można spekulować. Wnioski będziemy wyciągać po maturze właściwej. Myślę, że panika pojawia się za każdym razem, kiedy zostają wprowadzone zmiany. Boimy się nowości. Uczniowie powinni poznać, jak ta matematyka wygląda w praktyce – temu służy egzamin próbny.
Jak przygotowywane są zadania matematyczne?
Są to podobne zadania do rozwiązywanych w szkołach. Sprawdzamy również, jak radzą sobie z nimi uczniowie w różnych szkołach, w różnych obszarach Polski. Odpadają zadania, z którymi uczniowie nie mogli sobie poradzić.
Sądzi Pan, że szkoła dobrze przygotowuje uczniów do matury?
Na nauczycieli jest nałożony pewien obowiązek dydaktyczny. Jeśli postępują zgodnie z wymogami i realizują program, nie można nic zarzucić przygotowaniu ucznia.
Co, jeśli są rozbieżności między ocenami ucznia w szkole a wynikiem matury?
Powiem tak – jeśli nauczyciel wypełnił swój obowiązek, to wynik matury powinien być adekwatny do wyników szkolnych. Jeśli nie jest – to dla nauczyciela czas na wyciągnięcie wniosków. Odpowiedź tkwi w szkole.
Ostatnimi czasy popularne stały się kursy przygotowujące do matury. Zatrudnienie przy nich znajdują często nauczyciele – egzaminatorzy. Czy uczeń może lepiej przygotować się poza szkołą?
Jeżeli uczniowie chcą korzystać z dodatkowych form nauki aby uzyskać lepszy wynik, nie ma w tym nic złego. O zatrudniających się w ten sposób egzaminatorach mogę powiedzieć tyle, że widocznie sobie cenią umiejętności nabyte podczas szkoleń. Czy uczeń lepiej się przygotuje poza szkołą – cóż, dzisiaj te rzeczy weryfikuje po prostu rynek.
Na zakończenie pomówmy o mniej przyjemnej stronie matury – o unieważnieniach egzaminu. Jak często się zdarzają i z jakich powodów?
Unieważniamy egzamin przede wszystkim w przypadku stwierdzenia niesamodzielnej pracy lub zakłócenia pracy podczas egzaminu. Jeśli podczas sprawdzania widać, że uczeń korzystał ze ściągi, odpisywał od kolegi, jeśli w czasie matury zadzwoni mu telefon, jeśli znajdziemy w jego pracy fragment streszczenia z Internetu… wtedy arkusz zostaje unieważniony a do matury zapraszamy dopiero za rok. Zdarza się również, że to nauczyciel na różne sposoby próbuje „pomóc” uczniom. Unieważniamy maturę, jeśli złamanie procedur mogło mieć wpływ na wynik. Takie postępowanie jest nieetyczne i kończy się źle zarówno dla pedagoga, jak i jego podopiecznych. Staramy się jednak unikać niedociągnięć i błędów. Wysyłamy do szkół obserwatorów, prowadzimy za każdym razem postępowanie wyjaśniające.
Ostatnie pytanie – jaki wynik Pan otrzymałby na maturze?
Trudno powiedzieć <śmiech>. Myślę, że jednak bym zdał!
Rozmawiała Justyna Szwajcowska
Powiązane wpisy:
